Ο πρώτος Ναός του Αγίου Χρυσοστόμου παγκοσμίως άνοιξε τις πόρτες του

Υπάρχουν ημέρες που δεν τελειώνουν όταν δύσει ο ήλιος. Μένουν μέσα στην καρδιά και συνεχίζουν να μιλούν στον άνθρωπο για πολλά χρόνια.

Μια τέτοια ημέρα ήταν για μένα η ημέρα των Θυρανοιξίων του Ιερού Ναού του Αγίου Χρυσοστόμου του Ιεραποστόλου, εδώ στη Νότια Μαδαγασκάρη.

Με την ευλογία του Μακαριωτάτου Πατριάρχου Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ. Θεοδώρου, αξιωθήκαμε να τελέσουμε τα Θυρανοίξια και, την Κυριακή που ακολούθησε, την πρώτη Θεία Λειτουργία στον νέο αυτόν Ναό.

Από νωρίς το πρωί καταλάβαινα πως κάτι ξεχωριστό συνέβαινε. Οι άνθρωποι άρχισαν να συγκεντρώνονται. Άλλοι έρχονταν από κοντινά χωριά και άλλοι από πιο μακριά. Παιδιά, ηλικιωμένοι, μητέρες με τα παιδιά τους, οικογένειες ολόκληρες. Στα πρόσωπά τους υπήρχε μια χαρά απλή, καθαρή, αληθινή. Δεν περίμεναν απλώς μια τελετή. Περίμεναν να αποκτήσουν έναν δικό τους Ναό.

Και όσο τους κοιτούσα, σκεφτόμουν πόσο διαφορετική είναι η έννοια της Εκκλησίας εδώ, σε έναν τόπο όπου πολλές φορές οι άνθρωποι ξεκινούν την πνευματική τους ζωή μέσα σε έναν πρόχειρο χώρο, κάτω από ένα δέντρο ή σε μια απλή καλύβα. Εδώ η Εκκλησία δεν είναι κάτι αυτονόητο. Είναι δώρο. Είναι θαύμα. Είναι καρπός προσευχής.

Και όταν έφθασε η στιγμή να ανοίξουν οι πόρτες του Ναού, ένιωσα μια βαθιά συγκίνηση. Οι άνθρωποι περίμεναν. Και όταν οι πόρτες άνοιξαν, άρχισαν να περνούν μέσα με μια συγκινητική απλότητα. Άλλοι έκαναν τον Σταυρό τους, άλλοι κοιτούσαν γύρω τους σιωπηλοί, άλλοι χαμογελούσαν. Για κάποιους από αυτούς ήταν η πρώτη φορά που έμπαιναν σε έναν τέτοιο Ναό.

Τότε σκέφτηκα. Δεν ανοίγουν σήμερα μόνο οι πόρτες ενός Ναού. Ανοίγει μια καινούργια σελίδα στην ιστορία αυτής της μικρής Ορθόδοξης κοινότητας.

Και η σκέψη μου πήγε αμέσως στον άνθρωπο στον οποίο είναι αφιερωμένος ο Ναός. Στον Άγιο Χρυσόστομο Παπασαραντόπουλο. Ο Άγιος Χρυσόστομος δεν ήταν ένας άνθρωπος που γεννήθηκε μέσα στις ανέσεις. Γεννήθηκε το 1903 στο Βασιλίτσι της Μεσσηνίας, σε οικογένεια βιοπαλαιστών. Από μικρός γνώρισε τον κόπο και τη στέρηση. Ο θάνατος του πατέρα του τον ανάγκασε να εγκαταλείψει το σχολείο σε πολύ μικρή ηλικία για να εργαστεί και να βοηθήσει την οικογένειά του.

Όμως μέσα του υπήρχε μια δίψα που δεν έσβησε. Η δίψα για τον Θεό. Η δίψα για τη γνώση. Η δίψα για την προσευχή.

Σε ηλικία μόλις δεκαέξι ετών οδηγήθηκε στη μοναχική ζωή. Αργότερα, ενώ η ζωή του είχε ήδη περάσει από πολλές δυσκολίες και διακονίες, δεν σταμάτησε να αναζητά τη γνώση. Σε ηλικία 55 ετών πήρε το πτυχίο της Θεολογίας.

Και ίσως αυτό είναι ένα από τα πρώτα μαθήματα που μας διδάσκει η ζωή του. Ποτέ δεν είναι αργά όταν ο άνθρωπος έχει έναν σκοπό που έχει ευλογήσει ο Θεός. Όμως ο Άγιος Χρυσόστομος δεν έμεινε στη γνώση. Ήθελε να τη μετατρέψει σε προσφορά. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του ήρθε σε επαφή με Αφρικανούς φοιτητές και μέσα από αυτές τις γνωριμίες άρχισε να γεννιέται μέσα του ο πόθος για την Αφρική.

Και όταν ήρθε η ώρα, δεν υπολόγισε την ηλικία του. Δεν είπε ότι είναι πλέον μεγάλος. Δεν είπε ότι οι δυσκολίες είναι πολλές. Δεν είπε ότι η Αφρική είναι μακριά. Πήρε τον δρόμο. Σε ηλικία 57 ετών, το 1960, έφυγε από την Ελλάδα και ξεκίνησε την ιεραποστολική του πορεία στην Αφρική. Πέρασε από την Ουγκάντα, την Κένυα, την Τανζανία και το Κονγκό, αφήνοντας πίσω του ανθρώπους που γνώρισαν μέσα από εκείνον την Ορθόδοξη πίστη.

Πριν ακόμη ξεκινήσει, είχε αναζητήσει την πνευματική ευλογία του Αγίου Αμφιλοχίου Μακρή στην Πάτμο. Του μίλησε με ενθουσιασμό για το σχέδιό του να εργαστεί στην Αφρική.

Δεν πήγε στην Αφρική ως ένας άνθρωπος που ήθελε απλώς να πραγματοποιήσει ένα προσωπικό όνειρο. Πήγε ως άνθρωπος που ήθελε να ανοίξει δρόμο. Και πράγματι, άνοιξε δρόμο. Έναν δρόμο που ακολούθησαν αργότερα πολλοί άλλοι ιεραπόστολοι. Έναν δρόμο που συνεχίζει μέχρι σήμερα.

Και εκεί, μπροστά στις πόρτες του καινούργιου Ναού, αισθάνθηκα πως αυτός ο δρόμος είχε φθάσει μέχρι εδώ. Από εκείνη την Ελλάδα του Αγίου Χρυσοστόμου, από τα μοναστήρια, τις προσευχές και τους αγώνες του, από την Ανατολική Αφρική όπου εργάστηκε, από την Ουγκάντα, την Κένυα, την Τανζανία και το Κονγκό, η σπορά του έφθασε σήμερα μέχρι τη Νότια Μαδαγασκάρη.

Και το όνομά του δεν γράφτηκε απλώς πάνω σε μια μαρμάρινη πλάκα. Γράφτηκε μέσα στην καρδιά ενός λαού. Αυτό ήταν ίσως το πιο συγκινητικό στοιχείο της ημέρας.

Όταν άρχισε η ακολουθία των Θυρανοιξίων, ο Ναός γέμισε σιγά σιγά από ανθρώπους. Οι φωνές των ψαλτών ενώθηκαν με τις προσευχές του λαού. Το θυμίαμα γέμισε τον χώρο και, για πρώτη φορά, ο καινούργιος Ναός άρχισε να αποκτά αυτό για το οποίο πραγματικά χτίστηκε: ζωή.

Και ύστερα ήρθε η πρώτη Θεία Λειτουργία. Το «Ευλογημένη η Βασιλεία…» ακούστηκε για πρώτη φορά. Δεν ήταν απλώς η αρχή μιας ακολουθίας. Ήταν η πρώτη προσευχή μιας νέας ενοριακής ζωής.

Κοιτούσα τους ανθρώπους και ιδιαίτερα τα παιδιά. Σκεφτόμουν ότι αυτά τα παιδιά θα μεγαλώσουν εδώ. Θα μάθουν να κάνουν τον Σταυρό τους εδώ. Θα βαπτιστούν εδώ. Θα κοινωνήσουν εδώ. Θα παντρευτούν εδώ.

Κάποια από αυτά, ίσως, μια ημέρα να γίνουν οι ίδιοι κατηχητές, ιερείς και εργάτες της Εκκλησίας. Και τότε κατάλαβα ακόμη περισσότερο γιατί αξίζει η Ιεραποστολή. Γιατί δεν χτίζουμε απλώς κτίρια. Χτίζουμε το αύριο της Εκκλησίας.

Την ώρα της Θείας Λειτουργίας, μέσα στη σιωπή που δημιουργείται όταν ο άνθρωπος στέκεται μπροστά στο Μυστήριο, ένιωσα πως η παρουσία του Αγίου Χρυσοστόμου ήταν ιδιαίτερα έντονη.

Εκείνος που κάποτε έφυγε από την Ελλάδα για να ανοίξει δρόμο στην Αφρική, σήμερα είχε έναν Ναό στο όνομά του σε ένα ακόμη σημείο αυτής της μεγάλης ηπείρου.

Και πόσο παράξενοι είναι οι δρόμοι του Θεού! Ένας άνθρωπος από ένα μικρό χωριό της Μεσσηνίας, που από παιδί γνώρισε τη φτώχεια και τη στέρηση, έγινε ένας από τους πρωτοπόρους της Ορθόδοξης Ιεραποστολής στην Αφρική. Η Εκκλησία του Αλεξανδρείας τον κατέταξε στην αγιολογική της παράδοση ως Άγιο, αναγνωρίζοντας την προσφορά και τη μαρτυρία της ζωής του.

Και σήμερα, εδώ στη Νότια Μαδαγασκάρη, αισθανθήκαμε ότι η σπορά εκείνου του ανθρώπου συνεχίζεται. Ένας ακόμη Ναός. Ένα ακόμη χωριό. Μερικές ακόμη οικογένειες που γνωρίζουν τον Χριστό. Μερικά ακόμη παιδιά που μεγαλώνουν μέσα στην Εκκλησία.

Αυτό είναι το θαύμα της Ιεραποστολής. Και σε αυτό το θαύμα έχει πλέον το δικό της μερίδιο και η Αδελφότητα Ορθοδόξου Εξωτερικής Ιεραποστολής. Γιατί χωρίς τη δική σας αγάπη, χωρίς τη δική σας προσφορά, αυτός ο Ναός δεν θα βρισκόταν σήμερα εδώ.

Κάποτε, ο Άγιος Χρυσόστομος έφυγε από την Ελλάδα για να φυτέψει τον σπόρο της Ορθοδοξίας στην Αφρική. Σήμερα, εδώ στη Νότια Μαδαγασκάρη, ένας νέος Ναός γίνεται ένας ακόμη καρπός εκείνης της σποράς. Και ίσως αυτό να είναι το πιο όμορφο μήνυμα της ημέρας. Η Ιεραποστολή δεν τελειώνει ποτέ. Συνεχίζεται μέσα από τους ανθρώπους που μιμούνται τους πρωτοπόρους Ιεραποστόλους και συνεχίζουν το έργο τους.

Ο Άγιος Χρυσόστομος Παπασαραντόπουλος άνοιξε έναν δρόμο. Εμείς σήμερα έχουμε την ευλογία να περπατούμε πάνω σε αυτόν. Και ο Ναός αυτός είναι ένα ακόμη βήμα. Ένα ακόμη «ναι» στον Χριστό. Ένα ακόμη φως μέσα στην Αφρική.

Από την καρδιά μου, λοιπόν, ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους όσοι έγιναν μέρος αυτής της προσπάθειας. Και ιδιαίτερα στην Αδελφότητα Ορθοδόξου Εξωτερικής Ιεραποστολής, που με την αγάπη και τη θυσιαστική της προσφορά έκανε αυτό το όνειρο πραγματικότητα.

Άγιε Χρυσόστομε Παπασαραντόπουλε, Ιεραπόστολε της Αφρικής, πρέσβευε για όλους μας.

Δόξα τῷ Θεῷ πάντων ἕνεκεν!

† Ο Τολιάρας Πρόδρομος