Η αυγή της Ορθοδοξίας στην Καραϊβική

Η Καραϊβική αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο απαιτητικά αλλά και πιο ελπιδοφόρα πεδία ιεραποστολής του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Σε μια έκταση που καλύπτει δεκάδες νησιά και χώρες, με συνολικό πληθυσμό που ξεπερνά τα 35 εκατομμύρια, η Ορθοδοξία σπέρνει σιγά-σιγά τους σπόρους της.

Κούβα: Η καρδιά της Ιεραποστολής

Στην Κούβα, νησί 11 εκατομμυρίων κατοίκων, έχουμε καταφέρει να δημιουργήσουμε πέντε ενορίες. Πέρα από τον Άγιο Νικόλαο στην Αβάνα, λειτουργούν ο Άγιος Γεώργιος στο Ραντσούελο, η Αγία Παρασκευή στο Χόλκιν, και ο Άγιος Γεώργιος ο Τροπαιοφόρος στο Βαράδερο. Έχουμε επίσης ένα μικρό μοναστήρι του Αγίου Σπυρίδωνα. Οι αποστάσεις είναι τεράστιες – από τέσσερις έως δεκαέξι ώρες μεταξύ των ενοριών – και η έλλειψη συγκοινωνίας καθιστά το ποιμαντικό έργο ιδιαίτερα δύσκολο.

Η πρόσφατη επίσκεψη του Προέδρου Μιγκέλ Ντίας στον εορτασμό των 20 χρόνων από τη συνάντηση του Φιντέλ με τον Οικουμενικό Πατριάρχη έφερε νέο κύμα ενδιαφέροντος. Ο Πρόεδρος προσκύνησε το Ευαγγελάριο και άναψε κερί – σκηνή που είδαν εκατομμύρια Κουβανοί στην τηλεόραση. Το αποτέλεσμα; Νέες περιοχές ζητούν την Ορθοδοξία, ακόμη και στο απομακρυσμένο Isla de la Juventud.

Σήμερα έχουμε 3.600 βαφτισμένους Ορθοδόξους στην Κούβα, αν και η οικονομική κρίση αναγκάζει πολλούς να μεταναστεύουν. Τρεις ιερείς και ένας ιεροδιάκονος υπηρετούν τις κοινότητες, που έχω χωρίσει σε τρεις αρχιερατικές περιφέρειες: ανατολική, δυτική και κέντρο.

Οι υπόλοιπες χώρες

Στα νησιά Κέυμαν (200.000 κάτοικοι), έχουμε 150 οικογένειες πανορθόδοξης κοινότητας. Η πίστη τους φάνηκε όταν κατά την πανδημία ένας Ρώσος ιερέας προσπάθησε να λειτουργήσει εκεί. Οι πιστοί αρνήθηκαν να τον αναγνωρίσουν χωρίς ευλογία από εμένα, δείχνοντας την αφοσίωσή τους στο Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Στην Αϊτή (11 εκατομμύρια κάτοικοι), ο πατέρας Βαρνάβας διευθύνει σχολείο 250 παιδιών και υπηρετεί 2.000 οικογένειες στο Pétion-Ville, παρά τον εμφύλιο πόλεμο που μαστίζει τη χώρα.

Στη Μαρτινίκα, ο αρχιμανδρίτης Λάζαρος έχει βαφτίσει 2.000 ντόπιους τα τελευταία χρόνια, αν και η έλλειψη μόνιμης στέγης δυσκολεύει τη δημιουργία σταθερών κοινοτήτων στη γαλλική αυτή αποικία.

Πρόσφατα ανοίξαμε ιεραποστολές στη Δομινικανή Δημοκρατία και στην Αρούμπα, ενώ στο Πουέρτο Ρίκο μια πρώην κοινότητα που έγιναν Ουνίτες εκδηλώνει επιθυμία επιστροφής στην Μητέρα Εκκλησία.

Οι προκλήσεις

Η πρώτη πρόκληση είναι η έλλειψη κληρικών. Με μόλις πέντε ιερείς για όλη την περιφέρεια, δεν μπορούμε να καλύψουμε όλες τις ανάγκες. Η δεύτερη πρόκληση είναι γλωσσική: χρειαζόμαστε κληρικούς που να γνωρίζουν ισπανικά, αγγλικά, γαλλικά και ολλανδέζικα. Για αυτό δεν έχω ακόμη γραμματέα περιφέρειας – πού να βρω πολύγλωσσο γραμματέα και πώς να τον πληρώσω;

Το οικονομικό βάρος είναι τεράστιο. Ο μισθός που λαμβάνω από μια Μητρόπολη της Ελλάδος (800 ευρώ) καλύπτει μόνο τους ιερείς. Για τα υπόλοιπα, στηριζόμαστε σε μια μικρή έκθεση εκκλησιαστικών ειδών στην Αβάνα – εικόνες, λιβάνι, κεριά, κομποσχοίνια – που αγοράζουν οι προσκυνητές.

Το κοινωνικό έργο

Η Ορθοδοξία στην Καραϊβική δεν περιορίζεται στη λατρεία. Στην Κούβα, η φιλόπτωχος λειτουργεί φαρμακείο που εξυπηρετεί ανθρώπους από όλη τη χώρα. Έχουμε 2-3 γιατρούς που έρχονται εβδομαδιαίως, προσφέροντας δωρεάν εξετάσεις. Όταν ένας γιατρός παίρνει 30 δολάρια το μήνα και ένα κιλό γάλα κοστίζει 8 δολλάρια, καταλαβαίνετε γιατί χρειάζονται υποστήριξη.

Διοργανώνουμε συσσίτια για οικογένειες σε ακραίες καταστάσεις – πολλοί από αυτούς δεν είναι καν Ορθόδοξοι, αλλά βρίσκουν στην Εκκλησία την αγάπη που δεν βρίσκουν αλλού. Η φιλόπτωχος επισκέπτεται σπίτια, ελέγχει πραγματικές ανάγκες, και παρακολουθεί τους πιστούς που λείπουν από τις λειτουργίες.

Προσπαθώ επίσης να προστατεύσω τη νεολαία. Έχουμε δημιουργήσει εργασίες για 20 νέους που εργάζονται για την Εκκλησία, προκειμένου να μην εκτεθούν στην εκμετάλλευση από σεξουαλικούς τουρίστες που κατακλύζουν την Κούβα. Κάθε μισθός είναι βάρος, αλλά κάθε παιδί που προστατεύεται είναι νίκη.

Οι ανάγκες

Οι ανάγκες είναι τεράστιες. Πρώτον, τρόφιμα – στην Κούβα όλα είναι απρόσιτα. Δεύτερον, φάρμακα – αντιβιωτικά, αντιπυρετικά, φάρμακα για διαβήτη, πίεση, χοληστερίνη, ό,τι μπορείτε να φανταστείτε. Τα νοσοκομεία είναι άδεια. Έχω αυτή τη στιγμή μια γυναίκα με καρκίνο που δεν μπορεί να κάνει χημειοθεραπεία επειδή δεν υπάρχουν υλικά.

Τρίτον, υλικά δόμησης – τούβλα, τσιμέντα, σίδερα. Πρέπει να τελειώσουμε τον Άγιο Γεώργιο, αλλά φοβόμαστε να αγοράσουμε υλικά γιατί μας πουλούν ψεύτικα προϊόντα. Και φυσικά, κεριά – ακόμη και το σπορέλαιο για τα καντήλια είναι πανάκριβο. Μόνο ένα καντήλι μπορούμε να κρατήσουμε αναμμένο σε κάθε εκκλησία.

Η ελπίδα μας

Πολλές φορές αναρωτιέμαι γιατί ο Θεός με επέλεξε εμένα – δεν έχω το χάρισμα να χτυπάω πόρτες ζητώντας βοήθεια, ντρέπομαι, στενοχωριέμαι όταν μου λένε όχι. Αλλά πιστεύω ακράδαντα ότι το έργο δεν ανήκει σε εμάς – είναι του Κυρίου. Εγώ είμαι απλά ένας εκπρόσωπος Του που πηγαίνει όπου με στέλνει.

Στρέφομαι στον Άγιο Νικόλαο: «Το έργο είναι δικό σου – ο Πατριάρχης σε ονόμασε προστάτη της Κούβας». Και αμέσως μετά από δύο μέρες, ζω το θαύμα – έρχεται βοήθεια από εκεί που δεν το περίμενα.

Ο ίδιος ο Θεός ανοίγει τους δρόμους. Ποιος φανταζόταν την Αρούμπα; Ποιος περίμενε την επιστροφή των Ουνιτών του Πουέρτο Ρίκο; Είμαι βέβαιος ότι σιγά-σιγά, σε όλα τα νησιά της Καραϊβικής, η Ορθοδοξία θα δοξαστεί. Η αυγή έχει χαράξει – τώρα περιμένουμε τη μεσημβρία του ήλιου.

† Ο Μυρίνης Αθηναγόρας

Βοηθός Επίσκοπος Καραϊβικής